Negra sombra

Panorámica da cociña dunha casa de avós calquera. Sona o compás dun reloxo, unhas veces forte e outras feble, tapado por esporádicas conversas sobre a vida dalgún veciño. A estancia padece da inmobilidade dos museos sen normas de museo, aqueles onde os obxectos se cubren de pó a causa do tempo e da ausencia.

A sangue e sustancia dos presentes na sala mantéñense quedas nun mesmo lugar. O seu silencio non resulta incómodo. A saber cantas cousas pasan pola cabeza do home da boina, que mira como ferve o caldo na cociña de leña. Agora que a súa muller non pode facelo tócalle a el atenderlle ó lume. Cando aparta a vista da pota, recrea de maneira clara algunha das historias que construiron a súa xuventude. Traballos e viaxes incríbles en busca dun recuncho novo nos montes. Contos como aquel no que dous irmáns de curta idade deciden un día perderse na procura do sol, pois ben sabido era que sempre se acochaba polo mesmo sitio. Chegado o solpor non lles queda outra que dárse por vencidos e improvisar unha fogueira que alerta ós veciños da súa situación. Os ollos azuis sepultados en engurras do home da boina sorrín recordando aqueles tempos antes de voltar a vista ás chamas, avivadas agora por un novo leño.

As imaxes caen silenciosas e lentas como a neve mentres ferve a auga. Serenidade. Caen tamén todas as defensas provocando a libre entrada e saída dos medos. Medo, por exemplo, á soidade. Pegado a el hai unha sombra que non o abandona dende fai uns anos, a mesma sombra que acompaña a todo aquel que adica gran parte do seu tempo a pensar na morte. Amigos, irmáns, esposas ou maridos marcharon xa ou esperan na cama por un mesmo final. Todo moi triste e funesto.

©Sara Yáñez

©Sara Yáñez

Hai días nos que desaparecen as páxinas do xornal que coinciden coas necrolóxicas. Sempre as terá algunha avoa no seu poder. Na súa xuventude púñanse a roupa boa para deixarse ver polas festas na compaña das amigas. Hoxe quedan coas veciñas para ir ós enterros. Pouco importa quen sexa o defunto, se Edelmira, antiga compañeira dos viaxes organizados a Lourdes polo cura da parroquia, ou o marido da curmá de Edelmira.

As ideas que nacen das costumes son larvas inmensas que incuban no interior das cabezas e rompen a estrutura da lóxica. Non poden recompoñela nin os netos progres recostados contra o marco das portas intentando rehabilitar unha maquinaria cerebral que non confía, por exemplo, na incineración. Os rostros inexpresivos e a calma cega dos interlocutores vaticinan o fracaso á hora de desmontar as súas crenzas. Éxtase e morte en mentes que teñen a lección ben aprendida: un Deus Todopoderoso goberna os ceos ós que irán a parar despois dunha sepultura clásica na que familiares e coñecidos choren a súa morte. O seu corpo, instrumento sacramental, salvarase así de arder nun lume que negaría unha futura resurrección. A pesar de que a cremación se atope libremente permitida pola Igrexa Católica desde os anos sesenta, segue a existir unha visualización da queima como un acto pagán e un insulto ó corpo. Ós vellos magos non lles gustan nada as sorpresas.

Un enterro atravesa a pista. Ataúde marrón carrexado por catro portadores despois de ser velado toda unha noite. O espírito dun antigo grupo de carpideiras incita ó pranto mentres avanza o féretro. As mulleres entran á igrexa deixando ós homes fóra. Suspiros, lágrimas e o vento contra os plásticos que envolven as flores. Un martelo golpea o gris do nicho. Arrepío. Arrepío. Arrepío. Un lugar onde o pasado descoñecido e o futuro común que se anuncia conflúen nunha vibración agónica. Non se lles puido ocorrer unha despedida máis lúgubre.

©Sara Yáñez

©Sara Yáñez

Pero detrás deles, a través de portas que cren pechar, os que veñen copulan sen fin, comen larpeiros no medio dunha nube de fume que ole a planta, berran uns por riba dos outros demandando un soldo que non chega e perden os domingos entre horribles resacas. Beben e brindan por Lou Reed, que pasou a vida coqueteando coa morte ata que esta lle ganou a batalla ós 71 anos. Hai que ter valor para moverse polo lado salvaxe dunha sociedade na súa maioría conforme coa orde establecida. Din que morreu en paz e o despediron de maneira sinxela. Os seus familiares e amigos escolleron as cancións de Lou que soaron nunha reunión aberta ó público, sen discursos nin actuacións. Só unha voz e unha guitarra que deixaron en vida un legado glorioso.

Ninguén nos avisou de que a vellez chegaba antes de ser vello. Temos coa familia unha especie de débeda sanguínea que hai que saldar cando quen axudou precisa axuda. Ben é certo que hai familias que son abismos e das que unicamente se quere escapar, pero fomos educados para sentir esa especie de obriga ante o desamparo dos nosos. Paco Roca buscaba co seu cómic Arrugas espertar a necesidade de paliar a soidade dos nosos maiores. Por desgraza hai quen se vai apagando tan tristemente que consume os folgos de quen o rodea. E nunca para de sonar ese maldito reloxo.

Isto trata dunha aposta máis alta que a xuventude. Unha aposta por un mesmo e polas ganas de vivir cando a saúde aínda o permite. Lonxe de ‘practicantes’, médicos experimentados no tratamento de enfermidades latentes no pó dunha humanidade en ruínas, drogas administradas para unha serenidade vexetal, soros da vida eterna, osteopatía, burócratas, próstata, asistentes sociais saturados que nunca chegan, asfixia, demencia, reuma, infarto e virulencia. Non se pode loitar contra a realidade do paso do tempo, pero si afrontalo doutra maneira menos apesarada. Chegar alá sen ter perdido o tempo, conservar a creatividade se a cabeza o permite, rirse de último e rirse mellor. Kurosawa e Hitchcock estrearon películas poucos anos antes de falecer. Cambiaron as horas de queixas por un filme máis no seu palmarés.

As cousas son así. As sombras dos voitres seguirán devorando mortos mentres os rapaces descobren o pracer de masturbarse. Os individuos devorados por enfermidades observarán a saúde dos novos transeúntes mundanos. Algún día teredes que morrer, asumídeo, pensade un bo epitafio e marchade sen maior balbordo que o dunha risa coñecida.