Breve antología de poesía gallega

9 recomendaciones de 9 jóvenes poetas

A menudo, cuando uno empieza a interesarse por un nuevo ámbito, no sabe por dónde empezar. Puede suceder algo así con la poesía gallega.

Por ello, esta antología se basa en la recomendación de nueve poetas jóvenes, de manera que cada uno de ellos ha escogido (y comentado) un poema de un autor por el cuál empezarían a leer poesía en gallego.

_

Álex Chico

El autor de Habitación en W abre esta selección proponiendo a María do Cebreiro, a quien, además, recita en el siguiente vídeo.

maria

_

Eba Reiro

La propuesta de Eba es la autora noiesa María Mariño: “cheguei á súa figura alá polo 2005, seguindo a estela da escritura de Uxío Novoneyra. A súa figura enseguida captou os meus sentidos: era unha muller solitaria, que se mantivo case sempre alonxada dos círculos literarios e moi pouco prolífica, animada a publicar en gran parte polo seu amigo Novoneyra”.

El poema con el que se queda es “Néboa longa en día rabelo vertía no sol”, incluído en el poemario Verba que comeza. Eba, interesada actualmente por la mística, afirma que “na miña lectura deste poema de Mariño quero pensar que atopo un misticismo cuase panteísta. Unha chamada suave á fortaleza”.

luisaNÉBOA LONGA EN DÍA RABELO VERTÍA NO SOL

Néboa longa en día rabelo vertía no sol.
Curábase o peito!
Medraba o pulo!
Como falas agachado inda que berra o teu
mensaxe, Señor!
Como dis dindonde ouvea o vento!
Como dis dindonde recenden os pinos
i o seu remaxe!
Como dis dindonde as carballeiras
non trocan seu son!
Como dis dindonde o marmurio do río!
FRASES TÚAS!
Dálle fala, Señor, ós niños mudos que dita o mar.

 

Gonzalo Hermo

El joven autor de Crac y Celebración apuesta por un poema de Pilar Pallarés, incluido en Libro das devoracións, para adentrarnos en la poesía gallega. En su opinión, “é como se a tradición se depurase ata dar no seu texto definitivo. A lingua en carne viva, elegante e clara, intensa e nova. Un poema que recordas é sempre un poema maior. Este poema volve a min a cada pouco, non me deixa”.

El poema, además, puede escucharse con la voz de la propia autora.

JESUS C No resplandor das horas

son o escriva sentado
e agardo a que o dia esqueza
na miña tabuleta
un risco diagonal, o rostro dun efebo,
algo de sangue e espécias,
o aroma da artemisa,
as coxas imantadas dunha muller que danza.
 
Inábil para a vida,
transcrevo o que me excede,
fixo en trazos esguios o amor e os seus detrítus,
a contracción das bocas no leito e na batalla,
as pupilas dos gatos.
 
Que os deuses me perdoen a renúncia
ao caudal da existéncia:
deixo escoar as águas entre os dedos
e a miña xuventude,
e en tanto dilapido os meus minutos
reteño outras histórias,
acaparo outros corpos
e aos seus membros precários dou a forma do eterno.
 
Quizais un dia futuro,
cando as fauces do tempo
tiveren devorado a miña carne
e as dos vermes da miña carne
e a xerazón seguinte,
alguén descorra o pó da tabuleta
e no fulgor extinto dos seus signos
me descifre
para saber que eu fun o efebo e a donzela,
o elmo do guerreiro,
a raíz da artemisa,
a sede do felino,
o crisantemo.

_

Jesús Castro

Afirma Jesús Castro, quien acaba de publicar Os nomes e os himnos, que desde hace un tiempo tenía ganas de escribir algo sobre Luz Pichel, autora escogida por él para esta selección. De ella, dice que “é unha poeta cunha inmensa vocación do aquí. Luz xunta palabras como xunta linguas como xunta voces como xunta os diferentes poderes de cada un deses elementos dos que fai uso. Hai pouco tiven a ocasión de volver escoitala ler os seus poemas do libro trans(h)umancias e de parrafear con ela despois. No medio de todo iso, alumou cun foco pequeniño sobre unha folla e leu o seguinte: “Comprendín que a lingua tiña corpo e doía como a paisaxe ten fotografía e ten motoserra”. Pouco máis que engadir. Luz que non categoriza, senón que inclúe e resiste”.

El poema escogido por Jesús Castro se llama “O nome das cousas”.

jesus ok O NOME DAS COUSAS

Gustaríame ter algún sentido máis,
máis música na cabeza
máis cores
ou máis coñecemento
para poder dicir este é o estorniño
e esta, a pega marza. Aquí
dáse a Sagittaria sagittifolia.
_
Angazo de pau, angazo de ferro,
gadaño, legón, caldeiro.
Trasno do lavadoiro no mes de xaneiro.
_
Frecha da auga,
por que só teñen nome nesta aldea
os trastes de levar ao lombo?
O rei do sacho
escapou co nome das cousas bonitas.

 

Luisa Iglesias

Lupe Gómez es la autora escogida por Luisa Iglesias. “Cheguei a ela coma un animal que come froitos na primavera. Así deberiamos chegar a todas partes”, afirma la joven sobre Lupe Gómez, cuyo poemario Os teus dedos na miña braga con regra la marcó: “Lembro buscar a Compostela de Lupe cando vivín alí durante un ano, e xa non souben se podería fuxir da cidade por moito que viaxase e partise logo. Partir é un estado de ánimo. O meu estado de ánimo favorito parécese a Lupe Gómez. Eu tamén quero abrir as pernas e correr. Eu tamén berro os meus poemas. Eu tamén son unha nena, ou un neno, ou unha imaxe sen xénero na parede. Unha imaxe violenta, húmida, absoluta”.

luisa okHEMORRAXIA INTERNA

Sangro, sangro,
sangro, tanto coma un home,
ou máis.
 
*******

 

DESOBEDIENCIA

Racho
a gorxa
que fixeron
penetrar
no meu corpo.

_

Miguel Rual

Al ovetense Miguel Rual, artista multidisciplinar, le fascina la poesía de Olga Novo.

Para esta antología se queda con el poema compuesto en cinco movimientos “Interpretación libre de las gnossiennes para Nina”, destacando “la concepción del tiempo que tiene la autora en este poema. La memoria no como lamento o nostalgia sino como lugar de reunión con los que ya no están. El amor como casualidad maravillosa que sin embargo excede ambas dimensiones”.

miguel r II. AVEC ÉTONNEMENT

Tropecei contigo nesta franxa do tempo e do espacio / eu / biquei os teus dedos un / por un: / estou no medio do soño dos pexegos de Akira Kurosawa / e síntome completamente feliz. //

*****

V. MODERATO, SOUPLE ET EXPRESIF

Nunca che dixen que cando me peiteabas / os cabelos que sen querer me arincabas / marcaban na caída un tempo musical extraordinario. // Que cando me dabas de comer / o mundo / de repente / xiraba cara a algún plan de paz. // …

Que cando me calmabas o pranto / chegabas ata frebas que me medraban dentro / e tíñate comigo desde a mañá á noite. // Que os quistes que nacían no teu peito / eran restos de masa estelar. // Non chores, anda / este quinto movemento só era pra dicirche / que quería escribir unha letra / un signo que non acabe nunca / e darcho. // Como me dabas ti as lambetadas á chegada da escola / a tortilla francesa da merenda a túa respiración / se fixera falla. // Só era para que a xeada non se che emta nos dedos este inverno / cando vaias buscar garabullos á memoria / e facer lume con eles para que eu non pase frío. //…

Só era que eu quería escribir unha letra / un signo que non acabe nunca nunca / e darcho. // Avec conviction e avec une tristesse rigoureuse //

_

Óscar García Sierra

Asegura Óscar García Sierra que el poeta Álex Pena “es una de las dos o tres personas que mejor ha entendido Internet y el siglo XXI, tanto desde lo creativo como lo teórico”. Destaca de él su capacidad para simplificar los mensajes, haciéndolos digeribles al lector:

¿Su recomendación? El proyecto cthulhu é unha persoa, que se puede visitar online.

alex

_

Unai Velasco

Para Unai Velasco, autor de los poemarios En este lugar y El silencio de las bestias, es Chus Pato la autora escogida. Del poema seleccionado, perteneciente al libro Urania, destaca que “es una especie de escena mágica, de sortilegio: varias instrucciones lacónicas y bellas que son dinamitadas por una imagen que sobrepasa todo lo anterior, lo remacha y, de alguna forma, lo abre”. El mismo Unai Velasco lo recita.

unai2

A Muller do escudeiro non deberá roubar ao escudeiro

revisará  continuamente a roupa nos armários.
 
A Muller do escudeiro deberá facer-lle ao escudeiro, todas as noites
un cárdeno brocado na cintura.
 
O escudeiro non poderá masturbar-se.
 
Pero eu
roubei a luz da túa boca
a luz
a boca.

_

Xaime Martínez

El autor de Fuego cruzado se queda con un clásico, ya que cierra esta selección con el poema “Le verse”, de Álvaro Cunqueiro. Del poema, destaca que le interesa mucho “la forma en que trae, como si fuera un nuevo Camino de Santiago, la poesía trovadoresca a través de los usos vanguardistas del surrealismo, así como la forma en que integra los versos de Villon en su discurso, y sobre todo, el tratamiento que hace de la forma del rondeau”.

XAIME LE VERSE

Ese vento de seda é o tempo que pasa.
Soñades a doce primavera de antano
nesa frol que refrexa o seu van no negro pozo dos vosos ollos?
                                                                                                         Le temps s’en va!
Esas volvoretas que abanan a raiola do sol
son as súas tocas cobixando as pálidas frontes.
Soñaredes aínda no ouso do Vilar os soñares do tempo pasado?
                                                                                                         Le temps s’en va!
Ese enorme silencio cristaíño e dourado!
Si vos agora falares, miñas donas amigas,
a vosa voz enchería, como unha fonte de ágoa, o vaso do silencio?
                                                                                                         Le temps s’en va!
Ei, donas do Vilar! Erguede os finos rostros e sorride,
que andan galáns de corte con soedades de vós!
Agás que prefirades vélos morrer de amor.
                                                                                                         Le temps s’en va.
                                                                                                         Le temps s’en va
                                                                                                                            mes dames!

 

Fotografías: Amanda Pardal.