Por que berraba Munch

munch_el_gritoA primeira vez que me topei con este aceno foi hai un par de anos e non o dubidei. Só había un acontecemento que puidera esgazar ata este punto a expresión dunha persoa, só un feito histórico capaz de arrancar semellante alarido de horror: estaba claro que esa mestura de desesperación, arrepío e desacougo só podía cruzar a face dun ser humano tras ver como Michu marraba o penalti contra o Granada na fase de ascenso que o Celta xogara unhas semanas antes. Só un estrépito como aquel explicaba que alguén reflectise nun só movemento o tremendo sufrimento da vida e a fondura dos abismos máis dolorosos do sentimento humano, así que piquei no ‘gústame’ de rigor e continuei somerxéndome nas máis intrigantes penurias de Facebook.

Con todo, como adoita ocorrer con ese pequeno abano de cousas que se descobren por casualidade, este simpático debuxo volveu a min ó cabo duns meses. Ó velo de novo, tíveno claro unha vez máis. Un lamento tan desconsolado só podía saír de quen chega á oficina e se decata de que esqueceu as chaves na casa; sobre todo se ten detrás ese ceo lambido por linguas de lume e ese regato bravo de correntes ameazantes.

Como chamado polo destino, o retrato seguiu acudindo ó meu encontro cada certo tempo e todas e cada unha das veces que nos atopabamos percibía unha nova explicación para tanta inquedanza e espanto: o espasmo de quen ve o derradeiro episodio de Breaking Bad, a decepción do que toca a neve por primeira vez, o abraio de descubrir o enxeño de Sabina, o despiste de entregar un exame a lapis, a incógnita do que atopa o baño ocupado en medio dun apuro…  Volvérase a miña Gioconda particular, un xesto universal aplicable a milleiros de situacións cotiás, pero que, á par, era a gorida dun sentimento moito máis fondo que todas estas minucias (o penalti de Michu seguía a ser a opción máis plausible). Cheguei incluso a pensar se non estaría vivo, se ese non sería o desagrado de atoparse fronte a min…

A semana pasada volveu aparecérseme nunha parede calquera dun cuarto calquera dunha revista de decoración. Alí, pequeniño, o calvo chiscábame un ollo como dicindo que esta vez acertara, porque o seu estremecemento de decepción-sorpresa-espanto-desalento-etcétera non podía ser máis que debido á noticia de que Philip Roth deixaba de escribir. O seu retiro á carón do cadro aportábame unha última dimensión tráxica e desesperanzadora que non sentira con anterioridade. Era un feito, unha sentenza aparentemente irrevogable que privaba a todo un xénero artístico dunha das fontes máis contundentes de talento e intelixencia. Mais a cuestión era evidente: ¿cómo ía alguén pintalo antes de que a ‘xubilación’ de Roth saíra á luz? Non tiña moito sentido, así que me decidín a buscar por fin a orixe do asunto:

Pintárao un noruegués chamado Edvard Munch no ano 1893 (o que descartaba tamén a opción do penalti de Michu, a non ser que Munch fora a reencarnación de Nostradamus e ambos foran celtistas) e representaba a un tal Paul Boissel, un cociñeiro vienés que se mudara a Oslo tres anos antes coa intención de infiltrar carne dos máis exquisitos salmóns nos seus pioneiros pratos de cociña vexetariana. Era algo así coma unha vontade de rirse dos seus clientes pero con clase, entendo. Intuíra que as correntes dos fiordes implicaban un maior exercicio nas fibras musculares dos peixes, co que a textura resultaría moito máis depurada e fina que se utilizara os salmóns do Danubio. Boissel e Munch coñecéranse no restaurante do emigrado e despois dunha velada de achegamento intelectual e dun recíproco recital de inquedanzas estilísticas (nos eidos da cociña e a pintura), ambos creadores se separaran turbados pola esixencia emotiva da súa conversa. Nas semanas que transcorreron ata o segundo encontro, Boissel decidiu explorar a fondo as posibilidades da fauna norueguesa co afán de poder seguir adulterando, nunha sorte de moca, as dietas dos incipientes veganos. Como bo austrohúngaro, non acababa de estar convencido da supresión das carnes na alimentación humana; os seus principios pedíanlle unha reivindicación clandestina das proteínas ante o snobismo dos novos clientes, co que pasou un longo período totalmente absorto na contemplación das distintas especies. Foi en pleno vórtice desta prospección cando Munch decidiu retratar ó seu novo compañeiro de sensibilidades, mais ningún dos dous quixo explicar nunca a procedencia do arrepío do retrato.

Coñecedor por fin do contexto de indagación da fauna, unha imaxe deume hoxe a resposta definitiva ó retrato de Munch mentres paseaba pola Travesía de Vigo, á altura do kebab máis pestilente da cidade: saíndo do portal número 98, ante o espanto de dous anciáns vestidos cun albornoz, unha moza despeiteada e cun chándal rosa marca Auchan pelexaba contra unha correa cuxo extremo non puiden ver na primeira impresión. Acto seguido comprobei que ese extremo non suxeitaba outra cousa que a pura ignominia, a aberración máis antinatural que a maldade pode chegar a imaxinar, o máis salvaxe atentado contra piedade e a bondade humana. Hoxe quedou claro: Munch retratou o arrepío que a Boissel lle produciu contemplar como un demo feito muller paseaba a un gato con correa.