Crisis? What crisis?

“Estamos en crise”.

Esa é unha das afirmacións máis empregadas pola sociedade española nestes últimos anos. Estendida como se dunha néboa mesta se tratase, a palabra outrora maldita bendice as nosas conversas e penetra nos ósos desta sociedade osteoporótica, facendo mesmo tremer os alicerces máis sólidos da nosa democracia. Xa moi poucos lembran as épocas nas que “crise” era o termo tabú dun goberno que tiraba de eufemismos para negar a realidade -Zapatero empregouno por primeira vez o 8 de xuño de 2008, nunha entrevista na que Gloria Lomana lle regalara o disco de Supertramp “Crisis? What crisis?”-. Pero aínda son menos os que coñecen o seu verdadeiro significado.

Xa sexa na súa variante española -“crisis”-, feijooniana -“crisi”- ou mesmo inglesa -“craisis”-, a palabra que nos trae de cabeza vén da voz latina “crise”, que non fai referencia a algo necesariamente negativo. O seu significado orixinal refírese ó cambio, á transformación dunha determinada estrutura, á alteración de algo que se torna inestable. A que se debe entón a deturpación deste senso primixenio?

De todos é sabido que quen controla o discurso controla a sociedade. O poder das palabras é inmenso e os apóstolos da desidia pretenden xunguir o pobo coa mentira, disfrazada de falsas verdades que tentan resaltar a mediocridade dos súbditos, para así agochar a súa propia.  Estes sicarios da marca de moda, que venden como o mellor dos anuncios publicitarios, atópanse tanto á dereita como á esquerda, aínda que con motivos ben distintos: os primeiros buscan a coartada para os seus recortes -do recoñecemento zapateril da crise ás súas primeiras medidas duras non media precisamente un abismo- e os segundos  a xustificación da súa forma de vida parasitaria. Mais o modus operandi, no fondo, é o mesmo: tentar moldear a linguaxe para poñer o pensamento da resignación no centro do debate e así narcotizar a capacidade crítica dunha sociedade aínda moi alonxada do modelo de cidadanía preciso para o funcionamento óptimo do que dámos en chamar democracia.

“Iso agora non toca. A prioridade é a crise, que é o que lle importa ó pobo nestes momentos ”, repiten a diario os gobernantes conservadores cando se lles pregunta por calquera asunto que escape do seu guión monotemático. De verdade non nos importa nada máis que a súa finxida estafa… quero dicir, crise? Son estas cuestións unha cortiña de fume para tapar a crise ou é a crise unha cortiña de fume para tapar as súas -digamos- “cuestións”?

É probable que nunca nos fixésemos estas preguntas, mais na consciencia das mesmas atópase a resposta para poder construírmos o futuro. A alienación crítica -que, por certo, é acrítica- fica en nós cunha desesperanza máis propia do medievo ca deste mundo globalizado e é aproveitada polos malos políticos como subterfuxio para as súas falcatruadas, nun proceso de enxeñería social tan silandeiro como implacable.

Lonxe quedan xa os tempos do optimismo desmedido, do ataque non baseado nunha boa defensa. Xa ninguén se acorda desas épocas nas que eramos ricos, a crise algo propio de “Cuéntame” e a traxedia unha reminiscencia grega. Chegou o 2008 e, de súpeto, todos fomos Lotina. As nosas facianas debuxaron a asunción do destino implacable da desgraza, nun calvinismo psicolóxico que se revela como a peor das torturas sociais.

Nese momento, os fríos homes de negro refregaron as mans: uns para axustar o nó das súas gravatas ata case (nos) abafar; os outros, para abotoar as súas escuras chaquetas de pana, reflexo dunha arela de esperanzas perdidas que á fin se facía realidade.

Efectivamente, a dereita ten difundido este falso discurso para aplicar unha restra de recortes ideolóxicos, máis doados de vender baixo a súa escusa inevitable. Os papóns do capitalismo seguen a vivir igual de ben, aínda a costa de poñer en perigo a clave dese sistema que tanto lles beneficia: un logro histórico chamado cohesión social.

Pola súa banda, a esquerda continúa coa súa negatividade conxénita, asentada coma nunca grazas á alienación (a)crítica. Aínda que endexamais se caracterizaron por ter un espírito especialmente proactivo -agás nunha época revolucionaria xa moi lonxana-, estes homes e mulleres atoparon na crise a gran coartada para a súa desidia: aquela que só permite a crítica cara un sistema no que se negan a escalar. Semella que o éxito -propio e alleo- lles proe, pois son vítimas dunha falacia igualitaria que nalgúns casos pode levar á inmundicia económica e mesmo intelectual.

A sociedade española adoece, pois, do mínimo espírito libre esixible para os que queren trunfar, ó vivir instalada neste desánimo inducido que, coma todo coidado paliativo, non só non cura ó doente, senón que fai retrasar a súa inevitable morte. Fai retrasar as reformas imprescindibles, que van máis alá dunha serie de medidas económicas oportunamente formuladas. Moito máis.

É verdade que nestes anos difíciles se teñen producido algúns cambios moi importantes. Mais aínda non tivo lugar a transformación fundamental: un troco de mentalidade que remate coa vella sociedade da resignación (a)crítica, da dependencia humillante e da cidadanía pasiva.

Porén, nestes momentos existe unha chea de mozos e mozas que cremos que, malia todo, hai futuro. Somos moitísimos os que seguimos confiando na política como ferramenta de progreso e transformación social e no sistema como fornecedor de oportunidades. Aproveitalas non é só unha obriga, senón unha ambición. E aí estaremos para vencer o discurso do medo e gañar o futuro. Porque se este non é noso, de quen vai ser logo?